Η παρενόχληση από τουρκική πυραυλάκατο που δέχτηκε χθες το πλοίο «Ocean Link», το οποίο πραγματοποιούσε εργασίες πόντισης καλωδίου σε διεθνή χωρικά ύδατα μεταξύ Αστυπάλαιας και Κω δεν ήταν το πρώτο και σίγουρα δεν αναμένεται να είναι το τελευταίο, αφού ήδη η χώρα μας βρίσκεται ήδη σε φάση υλοποίησης ενός μεγάλου έργου εγκατάστασης καλωδίων συνολικού μήκους 794 χλμ. στο Αιγαίο, ενώ ένα δεύτερο έργο, που θα καλύπτει απόσταση 1.580 χλμ., πρόκειται να ξεκινήσει σύντομα.
Τουρκικές μονάδες, όπως πυραυλάκατοι και φρεγάτες, έχουν επανειλημμένα παρενοχλήσει σκάφη πόντισης οπτικών ινών στο Αιγαίο. Οι τουρκικές προκλήσεις αφορούν έργα ψηφιακής διασύνδεσης των νησιών, με την Άγκυρα να ισχυρίζεται αυθαίρετα ότι τα σκάφη χρειάζονται τουρκική άδεια επειδή επιχειρούν εντός της αμφισβητούμενης υφαλοκρηπίδας της. Τον περασμένο Ιανουάριο αντίστοιχο περιστατικό σημειώθηκε στην ίδια ευρύτερη περιοχή μεταξύ Αμοργού και Αστυπάλαιας, όταν το ίδιο πλοίο «Ocean Link» πραγματοποιούσε εργασίες για λογαριασμό της ελληνικής πλευράς και εκλήθη παράνομα από τουρκική φρεγάτα. Τα τελευταία πέντε χρόνια και παρά την υπογραφή της Διακήρυξης των Αθηνών, οι τουρκικές αντιδράσεις έχουν αποκτήσει έναν σχεδόν κανονιστικό χαρακτήρα. Κάθε φορά που ένα πλοίο ελληνικό ή ξένων συμφερόντων επιχειρεί έρευνες ή πόντιση στο ανατολικό Αιγαίο, η Άγκυρα επιστρατεύει μια συγκεκριμένη «εργαλειοθήκη» πιέσεων. Εκδίδει άμεσα αντι-Navtex, ισχυριζόμενη ότι οι εργασίες διεξάγονται εντός της δικής της υφαλοκρηπίδας. Συχνά απαιτεί από τα πλοία να ζητήσουν άδεια από τις τουρκικές Αρχές, επιχειρώντας να δημιουργήσει προηγούμενο αναγνώρισης της δικαιοδοσίας της.
Η τουρκική πρόκληση, όμως, κάθε φορά δεν στρέφεται μόνο εναντίον της Ελλάδας αλλά ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αφού, στο πλαίσιο ενίσχυσης της ψηφιακής διασύνδεσης των ελληνικών νησιών, υλοποιείται το έργο Sea-Spine, το οποίο χρηματοδοτείται από τις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, προβλέπεται η εγκατάσταση δικτύων οπτικών ινών σε 11 νησιά του Αιγαίου: Αμοργό, Αστυπάλαια, Κω, Σίφνο, Φολέγανδρο, Εύβοια, Χίο, Λέσβο, Λήμνο, Θάσο και Σκύρο. Πολλά από τα νησιά αυτά έχουν βρεθεί στο στόχαστρο της Άγκυρας, αμφισβητώντας την κυριαρχία τους και τα κυριαρχικά δικαιώματά τους. Η Αθήνα προχωρά κανονικά στον προγραμματισμό της, βάσει του οποίου θα κατασκευαστούν επτά υποθαλάσσιες ζεύξεις συνολικού μήκους περίπου 563 χλμ., καθώς και επίγειο δίκτυο οπτικών ινών περίπου 231 χλμ. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε περίπου 24 εκατομμύρια ευρώ και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του προγράμματος «Connecting Europe Facility».
Το Sea-Spine αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά την ταχύτητα, τη χωρητικότητα και την αξιοπιστία των ψηφιακών υποδομών στα νησιά, συμβάλλοντας στη συνολική ψηφιακή ανάπτυξη της χώρας. Ένα ακόμα σημαντικό έργο που βρίσκεται σε διαδικασία υλοποίησης είναι το East-Aegean Network, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 120 εκατομμυρίων ευρώ. Το έργο έχει εγκριθεί για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος «CEF Digital». Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, προβλέπεται η ανάπτυξη υποθαλάσσιων καλωδίων περίπου 1.300 χλμ. καθώς και επίγειων δικτύων οπτικών ινών περίπου 280 χλμ.
Η στάση της Τουρκίας προκαλεί προβληματισμό και θα έπρεπε ενδεχομένως να υπάρξει αντίδραση και από το ΝΑΤΟ, το οποίο σε πολλές εκθέσεις του έχει αναφέρει ότι τα μεγάλα υποθαλάσσια δίκτυα μεταφοράς δεδομένων και ενέργειας βρίσκονται εκτεθειμένα σε κακόβουλες εξωτερικές παρεμβάσεις και επιθέσεις. Η απειλή αυτή είναι κρίσιμης σημασίας καθώς τα δίκτυα αυτά είναι ευάλωτα σε επιθέσεις όχι μόνο από κρατικές οντότητες όπως η Ρωσία, αλλά και από ανεξέλεγκτες τρομοκρατικές ή εγκληματικές επιθέσεις. Στην περίπτωση βέβαια του Ανατολικού Αιγαίου δεν μιλάμε για τρομοκρατική ενέργεια κάτω από τη θάλασσα αλλά για μια στοχευμένη παρεμπόδιση πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων από συγκεκριμένη χώρα μέλος του ΝΑΤΟ. Και καθώς η ελληνική φρεγάτα «Αδρίας» βρισκόταν στο σημείο, τυχόν κλιμάκωση από την Άγκυρα και άρνησή της να υποχωρήσει, ήταν πολύ πιθανό να δημιουργούσε ένα θερμό επεισόδιο.
Αυτή τη φορά το επεισόδιο έληξε γρήγορα. Την επόμενη φορά;
